← Barcha maqolalar

IELTS Writing Task 1 uchun grammatika: qaysi zamonni tanlash, jarayon va xaritalarda passiv, Present Perfect, javoblari bilan mashq

2026-10-12 · 13 daqiqa oʻqish

Shpargalkani yuklab olish (PDF) Bir sahifa, ingliz tilida — chop etib, yoningizda saqlang.

Task 1 da murakkab grammatika kerak emas. Toʻgʻri grammatika kerak: butun grafik uchun bitta zamon, oʻnga yaqin feʼlning toʻgʻri shakli va kerakli joyda passiv. Imtihon oluvchi The number of cars increase [increased] in 2010, Sales has rose [rose] yoki The clay [is] heated ni birinchi qatorlardayoq koʻradi va Grammatical Range and Accuracy boʻyicha baho tushadi. Bu yerda va keyin ham chizilgani — ortiqcha yoki notoʻgʻri, kvadrat qavsdagisi — toʻgʻri. Bunday xatolarning deyarli hammasi uchta savol bilan yoʻqoladi: bu qachon boʻlgan, hozir ham toʻgʻrimi va harakatni kim qiladi. Quyida toʻrtta zamon (Present Simple, Past Simple, Present Perfect va Future Simple) hamda aktiv va passiv nisbat koʻrib chiqilgan. Ular har qanday topshiriq turi uchun yetarli. Shakllar jadvallari, oʻzbek va rus tilida soʻzlashuvchilarning odatiy xatolari, tekshiruv va mashq bor.

Qaysi zamon: sanalarga qarang

Task 1 da qaysi zamonni qoʻyishni grafikdagi yillar aytib beradi. Yozishdan oldin qarang: grafikda yillar bormi va ular allaqachon oʻtib ketganmi?

Eng koʻp uchraydigan holat — birinchi qator: oʻtgan yillar koʻrsatilgan chiziqli grafik yoki ustunli diagramma. Demak, deyarli butun matn Past Simple da yoziladi. Zamonni sababsiz almashtirmang: agar bir gapda rose, xuddi shu davr haqidagi keyingi gapda rises boʻlsa, imtihon oluvchi siz zamonlarni adashtiryapsiz, deb qaror qiladi.

Present Simple: grafikning oʻzi va sanasiz narsalar haqida

Birinchi gap har doim Present da

Grafik hozir oldingizda turibdi, shuning uchun grafik haqidagi birinchi gap va overview Present da yoziladi, hatto maʼlumotlar 1990-yillardan boʻlsa ham: The line graph shows how car ownership changed between 1990 and 2020. Grafik haqidagi feʼl Present da, maʼlumotlar haqidagi feʼl Past da. Xato: The graph showed, goʻyo grafikni sizga qachondir koʻrsatishgandek.

Sanasiz jarayon va diagrammalar

Jarayon har safar bir xil takrorlanadi, uning yili yoʻq. Shuning uchun jarayon haqidagi butun javob Present Simple da yoziladi: The cocoa beans are dried in the sun and then are sent to a factory. Rasmda qurilma (turbina qanday ishlaydi) yoki yilsiz ulushlar (oila pulni nimaga sarflaydi) boʻlsa ham shunday yoziladi.

-s qoʻshimchasi: eng koʻp tushib qoladigan harf

Present Simple da he, she, it dan keyingi feʼl oxiriga -s qoʻshiladi. Bu bor-yoʻgʻi bitta harf, shuning uchun uni koʻpincha unutishadi. Task 1 da esa deyarli har doim aynan «u» haqida yoziladi: grafik, jarayon, son.

• The diagram illustrates…, The process consists of five stages., The table compares…;
• The number of stages is eight.: ega — number, stages emas;
• Each stage takes about a week.: each va every dan keyin — birlik;
• imlo: go → goes, pass → passes, carry → carries, lekin stay → stays.

Koʻplikda -s yoʻq: The figures show…, The bags are delivered…

Past Simple: oʻtgan yillardagi trendlar

Trendlarni ularsiz yozib boʻlmaydigan notoʻgʻri feʼllar

Trend feʼllarining koʻpchiligi toʻgʻri: increased, decreased, declined, peaked, remained, doubled, fluctuated. Lekin eng keraklilari notoʻgʻri feʼllar va Task 1 aynan ularda ball yoʻqotadi:

rised, falled, growed xatolari oʻylaganingizdan qimmatroq turadi: imtihon oluvchi ularni xatolik emas, feʼlni bilmaslik deb hisoblaydi. Jadvalni toʻliq yodlang, unda bor-yoʻgʻi sakkiz qator.

-ed imlosi

• qisqa feʼl bitta unli va bitta undosh bilan tugasa, undosh ikkilanadi: drop → dropped, stop → stopped, plan → planned;
• undosh + y boʻlsa, y i ga aylanadi: study → studied, vary → varied; unli + y oʻzgarmaydi: stay → stayed;
• -e bilan tugasa, faqat -d qoʻshiladi: decrease → decreased, decline → declined;
• britancha level off → levelled off, amerikacha leveled off; bittasini tanlang va hamma joyda shunday yozing.

Inkor va did

did dan keyin feʼl boshlangʻich shaklga qaytadi: The figure did not change, did not changed emas. Task 1 da inkor kam kerak boʻladi; koʻpincha remained stable deyish osonroq.

Present Perfect: faqat aniq sanasiz

Oʻzbek tilida -di va -gan bor, lekin ular ingliz zamonlariga toʻliq mos kelmaydi. Present Perfect (has/have + uchinchi shakl) natijasi hozir koʻrinib turgan oʻzgarish haqida va oʻtgan sana aytilgan boʻlsa, ishlatilmaydi. Gapda in 2010, between 2000 and 2010, in the 1990s boʻlsa, Past Simple kerak:

• The number of tourists has increased [increased] in 2010.
• Since 2015, the number of tourists has increased.: 2015-yildan hozirgacha.

Oʻtgan yillar koʻrsatilgan grafiklarda Present Perfect deyarli kerak emas. Uning joyi — oʻtmish va bugun taqqoslanadigan «oldin va hozir» xaritalari:

• oldin: In 1995, there was a farm to the north of the village. — Past;
• hozir: Today, the village has a school and a supermarket. — Present;
• oʻzgarish: The farm has been replaced by a housing estate. — Present Perfect, odatda passivda.

Shakl — has/have + uchinchi shakl, ikkinchi emas: has rose [risen], has fell [fallen], have grew [grown]. «Has rose» — Task 1 dagi eng koʻp uchraydigan xatolardan biri: bunday zamon yoʻq.

Prognozlar: grafikdagi kelajak yillar (Future Simple va is expected to)

Grafikdagi kelajak — fakt emas, prognoz: nima boʻlishini hech kim aniq bilmaydi. Task 1 da prognoz uchun ikki usul yetarli:

• Present Simple passivda + to + feʼl: is expected / is predicted / is projected to + feʼl. Soʻzma-soʻz «…kutilmoqda». is expected feʼlining oʻzi hozirgi zamonda: hozir kutishadi, voqea esa keyin boʻladi. Bu eng koʻp uchraydigan va eng xavfsiz variant: Coal use is expected to fall to 10% by 2040.;
• Future Simple: will + feʼl, to siz va -s siz. Ishonchliroq eshitiladi, shuning uchun bu kimning prognozi ekanini aytgan maʼqul: According to the forecast, demand will double. Xatolar: will doubles, will to double.

By 2040 — «2040-yilga kelib». U bilan baʼzan will have reached (Future Perfect) yozishadi, lekin Task 1 uchun bu shart emas: is expected to reach soddaroq va xuddi shunday toʻgʻri.

Ega birlikda boʻlsa — is expected, koʻplikda — are expected: Sales are predicted to recover.

Aktiv va passiv: harakatni kim qiladi

Passiv qachon kerak

Jarayon va xaritada narsa bilan nima boʻlayotgani muhim, buni kim qilayotgani esa nomaʼlum yoki muhim emas. Shuning uchun u yerda koʻpincha passiv kerak: be + uchinchi shakl.

Bu yerda ikkita xato bor. be tushib qolishi: The clay [is] heated, The beans [are] dried. be siz «loy (nimanidir) qizdirdi» degan maʼno chiqadi, yaʼni loyning oʻzi oʻtmishda nimadir qilgan. Ikkinchisi — uchinchi shakl oʻrniga ikkinchi shakl: A new road was builded [built], The leaves are took [taken].

Kim tomonidan qilingani muhim boʻlsa — by: The milk is collected by tankers. Jarayonda bu kam kerak boʻladi, lekin matnni xilma-xil qiladi.

Passiv qachon xato

Passiv faqat «nimani?» soʻrogʻiga javob beradigan toʻldiruvchi olishi mumkin boʻlgan feʼllarda boʻladi: someone builds a bridge → a bridge is built. Narsa oʻz-oʻzidan oʻzgarsa, passiv qoʻyib boʻlmaydi:

• The number of users was increased [increased].: son oʻz-oʻzidan oʻsdi; was increased esa uni kimdir ataylab oshirganini bildirardi;
• The change is happened [happens], The temperature is risen [rises]: happen, rise, fall, occur, remain — faqat aktiv;
• xuddi shu sonlar uchun juftlik bor: rise (oʻzi oʻsadi) va raise (kimdir koʻtaradi): The government raised taxes → Taxes were raised, lekin Prices rose.

Tabiiy jarayonlar: aktiv

Hayot sikli, suvning aylanishi, togʻ jinslarining hosil boʻlishi — bu yerda odam yoʻq va narsa oʻz-oʻzidan oʻzgaradi. Shuning uchun deyarli hamma joyda aktiv kerak, passiv esa faqat narsaga nimadir taʼsir qiladigan joyda:

• The eggs hatch after two weeks, and the larvae grow quickly.: aktiv, ularni hech kim oʻstirmaydi;
• Water evaporates from the sea and forms clouds.: aktiv;
• The rock is worn down by wind and rain.: passiv, toshga shamol taʼsir qiladi.

Zavodda hammasi aksincha: deyarli hammasi passivda, aktiv esa faqat mashina yoki odam nomlanganda: A machine cuts the sheets into strips. Jarayon haqidagi yaxshi javobda ham aktiv, ham passiv boʻladi va buning uchun Grammatical Range bahosi oshadi.

Jarayondagi ketma-ketlik

Jarayonda passiv qadamlar tartibini koʻrsatadigan soʻzlar bilan birga keladi. Ular kam va zamonni oʻzgartirmaydi: first, next, then, after that, once, after, finally.

• Once the grapes have been picked, they are crushed.: once va after dan keyin Present Perfect passiv qoʻyish mumkin — «terib boʻlingach»;
• The juice is then poured into barrels.: then — is va uchinchi shakl orasida;
• After being stored for a year, the wine is bottled.: after being + uchinchi shakl — shunday qilib ikki qadamni bitta gapga birlashtirish mumkin.

Adashtiriladigan juftliklar

Uch savollik tekshiruv

Javobingizdagi har bir feʼl uchun tartib bilan uchta savol bering:

1. Qachon? Oʻtmishdagi tugagan sana → Past Simple. Kelajak sana → prognoz: is expected to yoki Future Simple (will). Sana yoʻq yoki gap grafikning oʻzi haqida → Present Simple. Sanasiz bugungacha boʻlgan oʻzgarish → Present Perfect.
2. Harakatni kim qiladi? Narsa oʻz-oʻzidan oʻzgaradi (rise, fall, grow, hatch, happen) → aktiv. Narsa bilan nimadir qilishadi → passiv, be + uchinchi shakl.
3. Shakl toʻgʻrimi? Present da he, she, it dan keyin -s; Past da ikkinchi shakl; has va be dan keyin uchinchi shakl; feʼl ega bilan moslashgan (the number … was).

Imtihonda imlo tekshiruvchi ham, maslahatlar ham yoʻq, shuning uchun barcha feʼllarni tekshirish uchun yigirma daqiqadan ikki daqiqani qoldiring. Jadvaldagi sakkizta notoʻgʻri feʼlni alohida tekshiring.

Mashq

Qavsdagi feʼlni kerakli shaklga qoʻying. Javoblar pastda.

1. The bar chart ___ (compare) the amount of rice exported by four countries in 2000 and 2020.
2. Rice exports from Vietnam ___ (rise) from 3 to 6 million tonnes over the period.
3. In 2005, the figure for Thailand ___ (stand) at 7 million tonnes.
4. By 2040, the number of electric cars ___ (expect) to reach 50 million.
5. First, the raw materials ___ (deliver) to the factory by lorry.
6. The eggs ___ (hatch) after about ten days.
7. Since 1995, the old harbour ___ (convert) into a shopping centre.
8. The proportion of people who walk to work ___ (fall) by 5% between 2010 and 2015.
9. A new hospital ___ (build) in the east of the town in 2008.
10. Once the leaves ___ (dry) by a machine, they ___ (pack) into boxes.

Javoblar: 1 — compares: grafik haqida, Present, he/she/it shakli; 2 — rose: oʻtgan davr; 3 — stood: tugagan sana; 4 — is expected: prognoz, number egasi — birlik; 5 — are delivered: jarayon, materiallar bilan nimadir qilishadi; 6 — hatch: tabiiy jarayon, aktiv; 7 — has been converted: xarita, bugungacha boʻlgan oʻzgarish, tugagan sanasiz; 8 — fell: tugagan davr, ega — proportion; 9 — was built: passiv, oʻtgan yil; 10 — have been dried yoki are dried (ularni mashina quritadi), keyin are packed.

Qanday mashq qilish

Oxirgi Task 1 javobingizni oling va barcha feʼllarning tagiga chizing. Har biri uchun tekshiruvdagi uchta savoldan oʻting. Odatda ikki-uchta xato topiladi: bitta tushib qolgan -s, bitta notoʻgʻri shakl va bitta ortiqcha yoki unutilgan be. Ularni tuzatish yangi murakkab qurilmalarni oʻrganishdan osonroq, grammatika bahosi esa xuddi shunday oshadi. Keyin bitta jarayon va bitta xarita yozing: passivni ularda mashq qilish eng yaxshisi.

Tilmashq da Writing Task 1 javoblari va Writing Task 2 esselari toʻrtta mezon boʻyicha, jumladan Grammatical Range and Accuracy boʻyicha, matningizdan iqtiboslar va tuzatishlar bilan baholanadi, shuning uchun notoʻgʻri zamon va shakllar tahlilda darhol koʻrinadi. Baholovchi — sunʼiy intellekt. Kuzatishlarimizcha, u odatda imtihon oluvchidan qattiqroq baholaydi, shuning uchun ballni «kamida shuncha» deb oʻqigan maʼqul. Topshiriqlar oʻzimizniki, imtihondan olinmagan.

Keyingi oʻqish uchun

• IELTS Writing Task 1: grafik, jadval, jarayon va xaritani qanday tasvirlash, 7.0 namunasi va tekshiruv bilan qayerda mashq qilish
• IELTS Writing Task 1 da trendlarni qanday tasvirlash: gap qoliplari, predloglar va tayyor javobli grafik tahlili
• IELTS Writing Task 1 da overview: grafikdagi asosiy narsani ikki daqiqada qanday topish, misol bilan tahlil
• IELTS da the artikli: barcha qoidalar misollar bilan, artikl qachon kerak emas, javobli mashq va bepul trenajyor
• IELTS Writing: format, mezonlar, vaqt taqsimoti va qanday tayyorlanish
• IELTS Academic: imtihon qanday tuzilgan va har bir boʻlim boʻyicha nima oʻqish kerak

Shpargalkani yuklab olish (PDF) Bir sahifa, ingliz tilida — chop etib, yoningizda saqlang.

Yangilangan: 2026-10-12